Bóle barku

Ból barku

U podłoża bólów barku leżeć może wiele przyczyn. Zaczynając od przyczyn stawowych (zapalenia, choroby zwyrodnieniowe stawu ramiennego i barkowo-obojczykowego), poprzez przyczyny okołostawowe związane z zaburzeniami zlokalizowanymi w ścięgnach i kaletkach maziowych, na bólach rzutowanych pochodzących z szyi, klatki piersiowej i brzucha skończywszy.

Najczęstszym powodem dolegliwości są zaburzenia okołostawowe, w tym zapalenie lub uszkodzenie ścięgien stożka mięśni rotatorów lub zapalenie kaletki maziowej znajdującej się w okolicy stawu. Bark może też boleć z powodu zapalenia torebki stawowej. Nie jest tutaj powiedziane, że istnienie jednej z przyczyn wyklucza istnienie pozostałych, wręcz przeciwnie, współistnieć ze sobą może wiele przyczyn.

W większości przypadków wystarcza leczenie zachowawcze. Czasami jednak niezbędna jest jednak interwencja chirurgiczna, jak w tzw. zespole zderzania powstającego, w wyniku uszkodzenia struktur oddzielających elementy kostne barku.

Przyczyny bólów barku

Podstawowe przyczyny bólów barku można podzielić na 3 typy.

  • bóle okołostawowe, wynikające z:
    • zapalenia ścięgien;
    • zapalenia torebki stawowej;
    • zwapnienia ścięgien;
    • inne zapalenia okołostawowe, w tym zapalenie kaletki maziowej.
  • bóle stawowe:
    • niestabilność i uraz stawu;
    • zapalenia stawów (na przykład reumatoidalne zapalenie stawów);
    • choroba zwyrodnieniowa stawów : ramiennego i barkowo – obojczykowego.
  • bóle rzutowane:
    • zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego;
    • dolegliwości ze strony dróg żółciowych (np. zapalenie pęcherzyka żółciowego);
    • choroba wrzodowa dwunastnicy;
    • nowotwory płuc, gruźlica płuc;
    • ropień zlokalizowany pod przeponą.

Oglądając bark, można bardzo łatwo zauważyć przyczynę bólu. Bark może być spuchnięty, należy zwrócić uwagę na deformacje, na zaniki mięśniowe. Bark dodatkowo może być tkliwy - co może przemawiać za przyczyną zlokalizowaną w samym stawie. Dodatkowo zaburzeniom tym, może towarzyszyć ograniczenie ruchomości czynnej (spowodowanej bólem) lub biernej (spowodowanej zmianami stawowymi, lub zapaleniem torebki). Uszkodzeniu stożka rotatorów często może towarzyszyć charakterystyczny objaw bolesnego łuku. Polega on na pojawianiu się największego nasilenia bólu w środkowej fazie ruchu stawu. Samo zaś uszkodzenie ścięgien można również bardzo łatwo zdiagnozować poprzez testy służące ocenie napinania ścięgien podczas określonych ruchów - przykładowy ruch mogący wykazać uszkodzenie stożka rotatorów to odwiedzenie ramienia z rotacją wewnętrzną, w tym przypadku występuje podwichnięcie do góry głowy kości ramiennej.

Zapalenie ścięgien może pojawić się w wyniku uszkodzenia ścięgien i kaletki, (u starszych ludzi po przerwaniu ścięgien, u młodych może towarzyszyć objawom niestabilności stawu ramiennego), u osób unieruchomionych z zapaleniem torebki. Charakterystyczny jest zwiększony ból przy czynnym poruszaniu ramieniem. Zalecany jest odpoczynek i oszczędzanie kończyny, z leków niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), aczkolwiek dolegliwości utrzymywać się mogą długo pomimo wdrożonego leczenia, czasem potrzebny jest zabieg chirurgiczny.

Nie powinno się ponadto, zapominać o innych przyczynach bólów barku, a mianowicie przyczynach leżących w chorobach brzucha, klatki piersiowej i szyi. Mogą one być dotknięte toczącym się w ich obrębie procesem patologicznym powodującym ból rzutowany, zaś sam bark może być zdrowy.

Badania dodatkowe powinny być przeprowadzone jeśli istnieje podejrzenie jakiegoś poważniejszego procesu patologicznego (np. zapalenia lub toczącego się procesu destrukcji stawu), jeśli pacjent jest w złym stanie ogólnym, lub gdy pacjent jest przygotowywany do operacji. Jednym z takich podstawowych badań szeroko stosowanych w tym przypadku jest RTG - może wykazać proces destrukcji stawu, towarzyszący jego zapaleniu, zwapniające zapalenie ścięgien. Pozostałe badania służące wykryciu stanów patologicznych toczących się w barku, to artrografia, metoda rezonansu magnetycznego (MRI - wskazane zwłaszcza przed zabiegami operacyjnymi w przypadku rekonstrukcji naderwanych ścięgien), zwłaszcza gdy potrzebne jest dokładne zobrazowanie cech uszkodzenia. Gdy występuje wysięk zapalny w stawie to celowe jest pobranie materiału do badań.

Objawy bólów barku

Ból może być tępy, może promieniować w kierunku łokcia. Jest tak silny, że potrafi niejednokrotnie obudzić w nocy. Bóle barku mogą być spowodowane:

  • Rozerwaniem stożka rotatorów
    • Najczęściej u osób starszych
    • Ograniczenie ruchomości pojawia się nagle
    • Niewskazane jest stosowanie glikokortykosteroidów
    • Postępowanie obejmuje leczenie zachowawcze i chirurgiczne
    • Może spowodować zespół zderzania, wynikły z braku ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego między głową kości ramiennej a wyrostkiem barkowym łopatki.
  • Zwapniającym ostrym zapaleniem okołostawowym
    • Zwapnienia w ścięgnie mięśnia nadgrzebieniowego
    • Kryształy wapnia zapoczątkowują ostry stan zapalny
    • Objawy bólowe pojawiają się nagle, bez uszkodzenia zgłaszanego w wywiadzie
    • Bark wykazuje cechy zapalenia - jest obrzęknięty, tkliwy, zaczerwieniony
    • Ból ustępuje sam po kilku dniach
    • Nie jest zalecane stosowanie steroidów
    • Złogi wapnia mogą stawać się niewyraźne w miarę postępu choroby
  • Zapaleniem torebki stawowej
    • Występuje najczęściej między 4 i 6 dekadą życia, częściej u kobiet
    • Można podzielić je na trzy fazy: I bolesną, II zapalną, III fazę rozejścia.
      W fazie bolesnej i zapalnej, trwających różnie długo (przeważnie miesiące) dochodzi do ograniczenia ruchów stawu. Stosuje się steroidy dostawowo, zabiegi fizjoterapeutyczne, a po pewnym czasie dolegliwości się zmniejszają.
  • Choroby stawów
    • Barkowo obojczykowego - występuje punktowa tkliwość nad stawem, może być wynikiem procesu zwyrodnieniowego albo urazu
    • Ramiennego - może wynikać z zajęcia stawu przez reumatoidalne zapalenie stawów, rzadko jednak przyczyną choroby stawów jest choroba zwyrodnieniowa. Czasem przyczyną może być septyczne zapalenie stawów.

Leczenie bólów barku

Zmiany okołostawowe często ustępują samoistnie. Stosuje się fizykoterapię. Ulgę przynosi stosowanie NLPZ, zwłaszcza na początku choroby, podobnie jak wstrzyknięcia miejscowe steroidów, które mogą okazać się pomocne we wczesnych etapach uszkodzenia stożka rotatorów i zapalenia torebki stawowej. Możliwe jest również leczenie chirurgiczne, obejmujące operacje uszkodzonych ścięgien, usuwanie ciał obcych lub resekcję fragmentu wyrostka barkowego łopatki (przeciwdziałanie zespołowi zderzania).

Iniekcje miejscowe steroidów

Iniekcje miejscowe steroidów mogą spowodować nagłe uderzenie krwi do głowy, aczkolwiek nie niesie ze sobą większego ryzyka dla pacjenta. Może dojść do przejściowego zaostrzenia procesu chorobowego, trwającego 1-2 dni. Czasem zakażenia, pękniecie ścięgna - stąd należy unikać wstrzykiwania sterydów bezpośrednio do ścięgien; zanik skóry lub zaburzenia stawu i martwica aseptyczna kości.

Większość z tych objawów ubocznych można uniknąć, dzięki prawidłowo wykonywanym wstrzyknięciom, w których nie wskazane jest wielokrotne wstrzykiwanie środka leczniczego oraz nie podaje się go blisko powierzchni skóry. Przeciwwskazaniem do podawania miejscowego steroidów jest występowanie posocznicy.

Tadeusz Markowski

Źródło, literatura uzupełniająca: "Reumatologia", John H. Klippel, Paul A. Dieppe, Fred F. Ferri, redakcja naukowa wydania polskiego - Leszek Szczepański.

reumatologia24.pl » Bóle barku