Bóle łokcia

Bóle łokcia

Ból łokcia to schorzenie występujące powszechnie, zaś przyczyn wywołujących ten stan jest niewiele i przez to również diagnostyka nie nastręcza większych trudności, gdyż nie raz wystarczające jest samo badanie fizykalne.

Rozpoznanie opiera się na określeniu charakteru bólu i jego lokalizacji, określenie sytuacji, w jakich się ten ból pojawia i patologii występujących w samym stawie łokciowym lub też w strukturach, które mogłyby odpowiadać za rzutowany ból łokcia, jak kręgosłup szyjny lub bark. Leczenie bólów łokcia ogranicza się do leczenia zachowawczego, unieruchomienia stawu celem zmniejszenia jego obciążenia, zabiegów fizjoterapeutycznych i miejscowego podawania steroidów.

Przyczyny bólów łokcia

Najczęstszą przyczyną bólów łokcia jest zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej (łokieć tenisisty), zapalenie nadkłykcia bocznego (łokieć golfisty) i kaletki maziowej znajdującej się nad wyrostkiem łokciowym (olecranon) kości łokciowej.

Przyczyny możemy ogólnie pogrupować w sposób następujący:

  • zaburzenia okołostawowe
    • zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego - potocznie zwane łokciem tenisisty
    • zapalenie kaletki maziowej nad wyrostkiem łokciowym kości łokciowej - towarzyszy jej obrzęk nad kaletką i zaczerwienienie, oraz ucieplenie skóry
    • zapalenie nadkłykcia bocznego - zwanym też łokciem golfisty
  • zaburzenia stawowe
    • zapalenie stawu ramienno-łokciowego lub łokciowo-promieniowego
    • choroba zwyrodnieniowa (aczkolwiek jest to rzadka przyczyna)
    • uraz mechaniczny
  • ból udzielony
    • z okolicy szyi
    • z okolicy barku
    • czasem też w przebiegu stabilnej lub niestabilnej dławicy piersiowej - ból wieńcowy może promieniować w tym kierunku

Przyczynę można wykryć podczas badania fizykalnego stawu. Powinno się zwracać uwagę na jego kształt, ucieplenie, ruchomość, deformacje i obrzęk; tkliwość lub ból podczas wykonywania określonej czynności. Niejednokrotnie, nie potrzeba żadnych badań dodatkowych, poza niektórymi sytuacjami szczególnymi.

Uwagę powinien zwrócić kąt zawarty między ramieniem a przedramieniem w płaszczyźnie czołowej - zmiany tego kąta występują w niektórych stanach patologicznych jak np. choroba Turnera. Nieprawidłowy jest też przeprost łokcia, jeśli wynosi ponad 10 stopni. Poza tym występowanie utrwalonego zgięcia może sugerować zapalenie stawu i prawdopodobną przyczynę bólów stawu łokciowego.

Tkliwość powyżej nadkłykcia przyśrodkowego lub bocznego kości ramiennej może wskazywać na schorzenie okołostawowe, dodatkowo rozstrzyga test zgięcia grzbietowego i dłoniowego nadgarstka. Jeśli podczas zginania grzbietowego nadgarstka wystąpi ból i utrudnienie ruchu w postaci oporu, to może wskazywać na zapalenie nadkłykcia bocznego, jeśli zaś ból wystąpi podczas zginania dłoniowego, wtedy stan zapalny obejmować może nadkłykieć przyśrodkowy.

Inne cechy wskazujące na zapalenie nadkłykcia bocznego:

  • częste występowanie, niezależne od płci, pojawiające się najczęściej między 4 a 6 dekadą życia
  • występowanie zwłaszcza u sportowców, uprawiających grę w tenisa lub badmintona; rozwija się przewlekle, bez współistniejącego wcześniej urazu
  • promieniowanie bólu do ramienia
  • upośledzone chwytanie i operowanie ręką
  • możliwość narastania wraz z trwaniem choroby i rozszerzania się na przedramię

Przyczyną dolegliwości może być również zapalenie kaletki, w wyniku urazu, dny moczanowej, zapalenia septycznego kaletki lub jako część zapalenia stawowego (np. reumatoidalnego zapalenia stawów) - kaletka może być wtedy obrzęknięta, skóra nad nią może być zaczerwieniona, okolica kaletki może być tkliwa.

Ból nad szczeliną stawu ramienno-łokciowego lub nad szczeliną stawu łokciowo–promieniowego podczas rotacji przedramienia, może wskazywać na przyczynę stawową dolegliwości.

Zmiany w stawie łokciowym mogą wynikać z toczącego się w obrębie stawu RZS (towarzyszy temu uszkodzenie stawów) i choroby zwyrodnieniowej stawu - głównie występującej u mężczyzn, aczkolwiek jest to rzadka przyczyna bólów łokcia.

Do przyczyn stawowych bólów łokcia można zaliczyć też u młodych zapalenie kości i chrząstki oraz nadmierna ruchomość (niestabilność) stawu - przyczyniającą się do urazowego podwichnięcia głowy kości promieniowej.

Objawom ze strony stawu łokciowego może towarzyszyć podrażnienie nerwów (łokciowego, promieniowego i pośrodkowego) i objawy neurologiczne.

Badaniem objęta powinna być też szyja i bark ze względu na ból rzutowany. Cechami charakterystycznymi mogącymi nasuwać ból rzutowany jest ograniczenie ruchomości szyi lub barku oraz wywoływanie bólu łokcia i przedramienia podczas ruchów szyi lub barku.

Badania dodatkowe mogą być potrzebne gdy staw jest unieruchomiony, gdy występuje podejrzenie zapalenia stawu, gdy istnieje podejrzenie złamania lub zakażenia stawu. Wtedy wskazane jest wykonanie RTG. W przypadku opuchnięcia kaletki potrzebna może być aspiracja płynu i pobranie materiału na posiew.

Leczenie bólów łokcia

Leczenie bólów łokcia obejmuje stosowanie szyn unieruchamiających staw łokciowy i zmniejszających jego obciążenie. Dodatkowo zalecana może być również terapia ultradźwiękami.

Osobną kategorię leczenia stanowi miejscowe wstrzykiwanie steroidów. Najczęściej w okolicę nadkłykcia, w miejscu przyczepu więzadeł lub ścięgien, bądź też wstrzykiwanie steroidów do samej kaletki.

W przypadku braku poprawy należy szukać innej przyczyny choroby, np. radikulopatii lub też neuropatii z ucisku.

Podczas stosowania miejscowego steroidów, istnieje niebezpieczeństwo powikłań. Bóle stawu mogą się zaostrzyć, może dojść do pęknięcia ścięgna lub może dojść do atrofii (zaniku) skóry ponad miejscem wstrzyknięcia jeśli wstrzyknięcie leku było zbyt płytkie.

Ponadto należy unikać miejscowego wstrzykiwania glikokortykosteroidów do zmienionej zapalnie kaletki przed pobraniem płynu w niej się znajdującego i otrzymaniem wyniku posiewu, w przypadku występowania septycznego zapalenia kaletki maziowej lub stawu łokciowego.

Wstrzykiwanie leku według odpowiednich zasad przez wykwalifikowany personel medyczny może uchronić przed skutkami ubocznymi. Zasady te, to unikanie częstych wstrzyknięć, zbyt płytkiego podawania leków i nie podawania steroidów bezpośrednio do ścięgna.

Tadeusz Markowski

Źródło, literatura uzupełniająca: "Reumatologia", John H. Klippel, Paul A. Dieppe, Fred F. Ferri, redakcja naukowa wydania polskiego - Leszek Szczepański.

reumatologia24.pl » Bóle łokcia