Młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów

Ból pleców

Młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów to jedna z chorób reumatycznych wieku dziecięcego, właściwie jedna z najczęściej atakujących stawy chorób reumatycznych u dzieci. Jej występowanie związane może być z licznymi powikłaniami, jak zaburzenia wzrostu u dzieci, poważne zniszczenia stawów kończące się nawet ich wymianą, Dodatkowo u pewnej grupy chorych dzieci istnieje też bardzo duże ryzyko powstania ślepoty, a objawów zapalenia oka, mogących wzbudzić czujność rodzica, że z oczami dzieje się coś niedobrego, po prostu nie ma. W pewnych chorobach reumatycznych, jak na przykład w zespole Sjögrena albo w reumatoidalnym zapaleniu stawów objawy zmian w obrębie oka są z zewnątrz już widoczne, natomiast w przypadku MPZS tak niestety nie jest.

Postacie młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów

Młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów ma tendencję do zajmowania szczególnie trzech grup stawów, a mianowicie, kolanowych, nadgarstkowych i skokowych. Podzielić ją można na trzy takie postacie:

  • nielicznostawowa
  • wielostawowa
  • uogólniona

O młodzieńczym przewlekłym zapaleniu stawów można mówić dopiero, jeśli choroba spełnia kilka kryteriów, a dokładniej, jeśli występuje u dziecka do 16. roku życia, jeśli stan zapalny stawów utrzymuje się ponad sześć tygodni, a objawy zajęcia stawów procesem zapalnym są wyraźne, jest wysięk i w związku z tym obrzęk stawów, prócz tego powinno się przed postawieniem ostatecznej diagnozy wykluczyć występowanie innych form zapaleń stawów u dzieci.

Nielicznostawowe młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów

W postaci z zajęciem kilku stawów zazwyczaj rzadko występuje ból, częściej objawami pojawiającymi się u dziecka są zaburzenia chodu - dziecko może utykać, prócz tego staw może być obrzęknięty i ucieplony, bez objawów gorączkowych u dziecka. Bardzo często chorują dziewczynki. Choroba ta częściej atakuje małe dzieci. Ta postać choroby występuje najczęściej spośród wszystkich podtypów MPZS. Jak już zostało wspomniane powyżej, może zaatakować oczy. Zwykle z sytuacją taką mają do czynienia chorzy, u których wykrywa się przeciwciała przeciwjądrowe we krwi. Wtedy dochodzić może u nich do zapalenia naczyniówki oka, a zapalenie to zazwyczaj jest nieme. Takie dziecko, któro jest obciążone i chorobą stawów i obecnością przeciwciał przeciwjądrowych należy otoczyć szczególną opieką okulistyczną. Konieczne jest regularne badanie jego stanu wzroku.

Młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów niesie też ze sobą szereg innych zaburzeń, a są to problemy ze wzrastaniem kości. U małych dzieci zmiany są troszeczkę inne niż u starszych, których też choroba może dotknąć. U małych dzieci kończyna chora może się wydłużyć, zaś u starszych bardzo szybko może dojść do zarośnięcia chrząstek nasadowych. Skutkiem tego wystąpić u nich może skrócenie kończyny chorej w stosunku do zdrowej. Dodatkowo zaburzony może być też wzrost ogólny dziecka. Dzieje się tak za sprawą stosowania glikokortykosteroidów w leczeniu tej choroby u dzieci.

Wielostawowe młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów

Młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów może też przebiegać pod postacią wielostawową. Zazwyczaj zajmowanie stawów odbywa się symetrycznie, a główne grupy zajmowanych przez chorobę stawów są takie same jak w postaci nielicznostawowej. Dodatkowo jednak zajęte mogą być też drobne stawy palców i ręki, staw biodrowy. Gdy zajęty jest staw biodrowy mówimy o tak zwanej złośliwej lokalizacji zapalenia. Dlatego, że staw ten jest poddawany dużemu obciążeniu, proces zapalny toczący się w jego obrębie może nieść wiele kłopotów. Przede wszystkim u chorego może dojść do zniszczenia tego stawu. Mogą powstawać przykurcze w jego okolicach. Skończyć się to wszystko niestety może koniecznością interwencji chirurga z wymianą stawu biodrowego i wstawieniu endoprotezy włącznie.

Postać wielostawowa młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów dość często atakuje młode dziewczynki w wieku szkolnym. Zazwyczaj chorobie towarzyszy zwyżka temperatury ciała oraz inne objawy ogóle, w tym, na przykład anemia.

Podobnie jak w postaci nielicznostawowej, u dzieci może wystąpić problem ze wzrastaniem. U dziecka może rozwinąć się skolioza, a także, gdy zajęte są stawy ręki również pojawić się może zaburzenie wzrastania ręki. Ręce przez to mogą być mniejsze.

O cięższym przebiegu choroby u chorych dzieci świadczyć może pojawienie się we krwi czynnika reumatoidalnego (RF). Wtedy choroba może swoim przebiegiem przypominać reumatoidalne zapalenie stawów (RZS).

Uogólnione młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów

Uogólniona postać młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów, może nastręczać problem rozpoznawczy. U dziecka pojawia się gorączka i ta gorączka trwa dość długo zazwyczaj. Problem polega na tym, że ma ona bardzo duże amplitudy dobowe. Pod koniec dnia dziecko czuje się zazwyczaj bardzo źle, wtedy też temperatura jego ciała wzrasta. Nad ranem zaś, temperatura się normalizuje, a nawet spada poniżej 36,6 stopni. Wtedy dziecko czuje się dobrze, jest aktywne. Ponadto, objawy stawowe z początku mogą wcale nie występować. Pojawiają się one zwykle po dłuższym czasie trwania choroby.

Objawem charakterystycznym, poza gorączką oczywiście, jest rumień na skórze. Skóra w niektórych przypadkach może swędzieć a rumień przybiera zwykle barwę łososiową - co odróżnia go od rumienia brzeżnego, występującego u chorych na gorączkę reumatyczną, a prócz tego rumień staje się bardziej wyraźny, kiedy rozwija się gorączka.

Obecny jest też objaw Koebnera. Polega on na tym, że w miejscu zadrapania skóry powstaje zaczerwienienie. Stan chorych jest poważny. Choroba powoduje zapalenie wielu stawów, dodatkowo dochodzi do zapalenia opłucnej oraz osierdzia. Powstaje limfoadenopatia i hepatosplenomegalia.

Młodzieńcze zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

U dziecka może też pojawić się tzw. młodzieńcze zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Charakteryzuje się głównie zajmowaniem początkowo stawów kończyny dolnej; kolana, stawu skokowego. Chore dziecko może skarżyć się na bóle w obrębie pięt, czy też dolegliwości ze strony kolana. Potem choroba zająć może kolejno stawy biodrowe oraz krzyżowo-biodrowe.

Warto o niej wspomnieć, ponieważ początkowo przypomina w swym przebiegu młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów. Cechą zaś różniącą te dwie jednostki między sobą jest brak zapalenia naczyniówki oka w młodzieńczym zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. Możliwe, że schorzenie to, może mieć tło genetyczne. Dzieci mogą skarżyć się w miarę postępu choroby na bóle pleców. Zazwyczaj badania na obecność przeciwciał przeciwjądrowych wychodzą ujemnie.

Rozpoznanie młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów

W rozpoznaniu młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów należy wykluczyć:

  • Toczeń rumieniowaty układowy - SLE - cechą różnicującą jest występowanie charakterystycznego rumienia na twarzy o kształcie motyla oraz występowanie u chorego we krwi specyficznych dla tocznia przeciwciał przeciwjądrowych.
  • Gorączka reumatyczna
  • Borelioza późna, objawiająca się zajęciem stawów
  • Zaburzenia krzepnięcia - hemofilia
  • Chłoniaki układu limfatycznego - a dokładniej białaczek limfatycznych i szpikowych. Są to dość częste nowotwory u dzieci, które objawiać się mogą właśnie bólami kończyn.

Leczenie młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów

Leczenie młodzieńczego przewlekłego zapalenia stawów obejmuje stosowanie glikokortykosteroidów wstrzykiwanych do chorego stawu, a także leczenie przeciwbólowe za pomocą niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Pamiętać należy jednak, że podawanie dzieciom aspiryny może wywołać u nich zespół Reya, w wyniku którego dochodzi do uszkodzenia wątroby i encefalopatii wątrobowej z zaburzeniami świadomości. Zamiast tego stosować można spokojnie paracetamol.

Możliwe jest też stosowanie metotrexatu (postaci wielostawowej). Dodatkowo zaleca się też zabiegi fizjoterapeutyczne, ćwiczenia w basenie w odciążeniu, a także okłady.

Tadeusz Markowski

Źródło, literatura uzupełniająca: "Reumatologia", John H. Klippel, Paul A. Dieppe, Fred F. Ferri, redakcja naukowa wydania polskiego - Leszek Szczepański.

reumatologia24.pl » Młodzieńcze przewlekłe zapalenie stawów