Wirusowe zapalenie stawów

Bóle kolana

W przypadku wirusowego zapalenia stawów obraz może być mało charakterystyczny i często nastręczać trudności w odróżnieniu tej choroby od częstych schorzeń w reumatologii, jak na przykład reumatoidalne zapalenie stawów.

Wirusy mogą w dwojaki sposób powodować stan zapalny stawu. Mogą atakować błonę maziową, powodując niszczenie jej komórek i rozwój procesu zapalnego lub prowokować powstawanie kompleksów immunologicznych, odkładających się w stawach i aktywujących dopełniacz, powodując również powstanie stanu zapalnego w stawach. Tego typu zapalenie stawów obejmować może swym zasięgiem stawy duże jak i małe. Osobliwie, może zajmować pojedyncze stawy, jak choćby w wyniku zapalenia stawu wywołanego przez HIV (ludzki wirus upośledzenia odporności), w zakażeniu którym najczęstszym stawem zajmowanym przez proces zapalny jest staw kolanowy.

Poza tym, samo zakażenie tym wirusem i następujące w konsekwencji upośledzenie odporności otwiera furtkę drobnoustrojom oportunistycznym, w tym grzybom, które również wywoływać mogą zapalenia stawów. Często jednak zapalenia wirusowe stawów są zapaleniami symetrycznymi i wielostanowymi, trwającymi krótko, w rzadkich przypadkach przechodzącymi w zapalenia przewlekłe z tworzeniem nadżerek i zapaleniem szpiku, łącznie z jego włóknieniem.

Przyczyny wirusowego zapalenia stawów

Przyczyn wirusowego zapalenia stawów jest wiele. Podstawowe wirusy, najczęściej zarazem odpowiedzialne za większość zapaleń wirusowych stawów, to wspomniany wirus HIV, parvovirus B19, wirus różyczki (rubella), HCV i HBV. Prócz tego, jest też pewna grupa rzadszych przyczyn wirusowych zapaleń stawów, jak, wirus ospy, HTLV, wirusy występujące endemicznie (wirus chikunguanya, igbo-ara, Onyong-nyong, Maya, wirus wywołujący nagminne zapalenie wielostawowe, a także wirus występujący endemicznie w Skandynawii - wirus Sindbis). Wirusy występujące endemicznie, to zazwyczaj drobnoustroje wywołujące wysypkę i gorączkę, połączone z zapaleniem wielostanowym.

Parvovirus B19

Zakażenie parvovirusem B19 wywołać może na skórze wysypkę o specyficznym charakterze plamisto-rumieniowym, pojawiającą się na twarzy i tułowiu, z towarzyszącym zapaleniem wielostawowym i sztywnością stawów, pojawiającą się po nocy. Zapalenie to, trwa zazwyczaj do 14 dni. Czasem, lecz rzadko, może dojść do rozwoju zapalenia przewlekłego, z towarzyszącą destrukcją stawów. Wirus inkubuje się w organizmie człowieka około tygodnia do 2 tygodni. Może wywoływać gorączkę, brak apetytu, dolegliwości dyspeptyczne, ból gardła.

Wirus różyczki

Zakażenie różyczką powoduje powstanie limfoadenopatii, węzły chłonne są powiększone. Towarzyszy temu gorączka i wysypka i ból stawów, który zazwyczaj trwa do około 10 dni. Współistnieć mogą też pewne zespoły bólowe, zwłaszcza u dzieci, a szczególnie dotyczące ramienia i ręki oraz lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Wirus inkubuje się około 2 do 3 tygodni. Czasem zdarza się, że zapalenie stawów może zdarzyć się po szczepieniu przeciwko różyczce.

Wirus WZW typu B (HBV) i WZW typu C (HCV)

W przypadku WZW typu B (HBV), zapalenie jest również wielostawowe, a dodatkowym objawem charakterystycznym jest sztywność stawów. Poprzedza często pojawienie się żółtaczki. Dowodem świadczącym o tym typie zapalenia stawów jest obecność we krwi antygenu HBsAg, HBeAg lub przeciwciała anty-HBcAg. Pojawiać się może pokrzywka. Atakowane są stawy obwodowe. Towarzyszyć może ogólne rozbicie, bóle głowy, nudności i wymioty, a także bóle mięśniowe. Czasem zdarzać się mogą nawroty zapalenia stawów. Ciężkim powikłaniem może być guzkowe zapalenie tętnic.

WZW C zaś (HCV) jest wirusem tak samo jak HBV powodującym zapalenie wielostawowe, aczkolwiek powikłaniem może być w tym przypadku krioglobulinemia.

HIV

Obraz zapalenia stawów wywoływany przez HIV może nasuwać szereg różnych typów zapalenia stawów. Od łuszczycowego, poprzez spondyloartropatie dotyczące stawów kręgosłupa, a skończywszy na zespole objawów niemalże identycznych z zespołem Sjögrena - obrzęk przyusznicy, a także suchość w jamie ustnej itp.

HIV bardzo często zajmuje jeden staw i najczęściej jest to staw kolanowy. W płynie stawowym charakterystyczną cechą jest dość duża pleocytoza. Trudności w rozpoznaniu tego typu zapalenia mogą się pojawiać, gdy chory cierpi z powodu tocznia układowego. Wtedy wyniki testu na obecność wirusa HIV mogą wyjść fałszywie ujemne, co zamazuje obraz diagnostyczny.

HTLV

Proces zapalny w przypadku HTLV atakuje nieliczne stawy i do tego mogą się pojawiać komórki białaczkowe, a do tego występuje wysypka grudkowa.

EBV

EBV odpowiedzialny za zespół przewlekłego zmęczenia, mononukleozę i chłoniaka Burkita. Może być przyczyną bólów stawów, lecz bez towarzyszącego zapalenia.

Prócz wymienionych należy zwrócić uwagę na wirusa świnki, gdyż również i on wywołać może zapalenie stawów.

Leczenie wirusowego zapalenia stawów

Leczenie wirusowego zapalenia stawów głównie polega na zwalczaniu objawów, podawaniu leków przeciwgorączkowych, gdyż większość z tego typu zapaleń ustępuje sama, po zwalczeniu przez organizm wirusa odpowiedzialnego za zakażenie i stan zapalny stawu. W przypadku HIV można stosować sulfasalazynę i leki przeciwmalaryczne, np. hydroksychlorochinę.

W razie pojawienia się powikłań, w postaci guzkowego zapalenia tętnic i krioglobulinemii, celowe jest podawanie interferonu i immunosupresantów.

Tadeusz Markowski

Źródło, literatura uzupełniająca: "Reumatologia", John H. Klippel, Paul A. Dieppe, Fred F. Ferri, redakcja naukowa wydania polskiego - Leszek Szczepański.

reumatologia24.pl » Wirusowe zapalenie stawów